کودکان از حدود سن 2سالگی جنسیت خودراشناخته ومیتوانند بوضوح تشخیص دهند که دختر یا ﭘسر هستند.از سن 5سالگی کودک متوجه این مساله می شود که جنسیت او بعنوان یک دختر یا ﭘسرثابت وتا همیشه غیرقابل تغییر است واین ان چیزی است که تحت عنوان تثبیت جنسی یاثبات جنسیت از ان نام برده می شود.

در همین محدوده سنی ( 5-3سالگی ) است که دوره ادیبال کودک شکل میگیرد دوره ای که درآن رفتارهایی ازکودک بروز می کند که بیشتر جنبه جنسی دارد.در ایندوره کودک ممکن است نسبت به والد همجنس خود حالتی متخاصم و برعکس نسبت به والد غیر همجنس خودحالتی اغواگرانه داشته باشدکه همه این رفتارها دراین حیطه سنی کاملا نرمال و جزئی از سیر رشد جنسی کودک است.همچنین است که وی نسبت به مسایلی همچون نحوه حاملگی. تولد نوزاد ومرگ ونیز تفاوتهای ساختمانی ناحیه تناسلی وسایر نواحی خصوصی بدن بین دو جنس کنجکاو می شود.

زمانیکه کودکان دنیای بیرون خودراکشف می کنند نسبت به اعضای خصوصی بدن همجنس خود وجنس مخالف نیز طبیعتا کنجکاو می شوند.اگر کودکی خواهر یابرادر نداشته باشدیادرروند زندگی خانوادگی فرصت دیدن اندام برهنه جنس مخالف رانداشته باشداین کنجکاوی دروی تشدید می شود.این کنجکاوی جنسی در کودکان طبیعی است ودر این زمان است که والدین متوجه این مساله میشوند که بایدحدودی رابرای رفتارهای فرزند خودتعیین کنندتاوی بداندکه از نظراجتماعی کدامیک ازرفتارهای وی درخصوص مسایل جنسی قابل قبول است.

به این منظور کودکان دربازیهای عادی خود ازفرصت استفاده کرده وخودرا بنوعی به کودکان همجنس یاغیر همجنس خودنزدیک میکنند تاشکل بدن انها راکشف کنندکه معمولترین بازی دراین راستا دکتربازی کردن بچه هاست.چراکه بیشتر کودکان این تجربه رادارند که وقتی نزد بزشک می روند انها رامعاینه میکندوقسمتهای مختلف بدنشان رامیبیند ولمس میکند.

نکته مهمی که والدین باید ازآن اگاه باشند ان است که کودکان از سرکنجکاوی دست به بازیهای جنسی میزنندواین امری طبیعی است.اگردیدید فرزندتان درحضور کودک دیگری برهنه شده است دراین زمان عکس العمل شما بسیارمهم است وبراحساسی که فرزندتان در آینده نسبت به بدن خود واعضای خصوصی ان بیدا خواهدکرد تاثیربسیار شگرفی خواهد گذاشت. دراین موارد خونسردی خود را کاملا حفظ کرده و هول نشوید. نه اوراسرزنش و نه تنبیه کنید.مهمترین کاری که باید بکنید این است که برای رفتارجنسی مناسب وی در آینده حدومرزی تعیین کنید.

موضوع مهم دیگری که باید به ان ﭘرداخته شود مساله حساس تعیین حدومرز جنسی برای کودکان است.بعنوان مثال اگر شما متوجه شوید که ﭘسر 5ساله شما که با همبازی خوددراتاق مشغول بازی است بیش از حد ساکت هستندهنگامی که وارد اتاقشان میشوید میبینید که ازکمر به ﭘایین برهنه شده اند چه عکس العملی از خود نشان میدهید؟

اکثروالدین ممکن است درچنین موقعی احساس تنش کنند ولی اگر از قبل خود را اماده کرده باشید میتوانید لااقل ارامش ظاهری خودرا حفظ  کنید .هرگز سرکودک داد نزنید و او را سرزنش نکنید بلکه در این زمان است که باید برای انها در خانه حد و مرز تعیین  بدن شما خصوصی است وکنید. مثلا با گفتن این جمله که: " لباسهایتان را بپوشید  نباید درخانه کس دیگری لباست را دربیاوری . بیایید یک سرگرمی برایتان ﭘیدا کنم".

خانواده ها میتوانند ازچنین موقعیتهایی برای اموزش فرزندان خود استفاده کنند. حد و حدود مورد قبول جنسی را برای فرزندتان توضیح دهید ولی او را با توضیحات اضافه گیج و متحیر نکنید تا دچار احساس گناه نشود واعتمادش را نسبت به شما ازدست ندهد .اگر دیدید که بچه ها بازهم به دکتر بازی خود ادامه میدهند شاید نشانه این باشد که کنجکاویشان هنوزارضا نشده است.

فرصتی را برایش بگذارید و اطلاعات اساسی را با  او مرور کنید. با او درباره شکل بدن صحبت کنید و اعضای مختلف بدن را یک به یک برای او نام ببرید. اغلب بچه های این گروه سنی با این توضیحات راضی میشوند اما اگر فرزندتان باز هم سوالی داشت به او بی درنگ ﭘاسخ دهید. هرگز ﭘاسخ خودرا به تاخیر نیاندازید .در مواردی مانند مثال بالا معمولا توصیه میکنیم که گزارش انچه اتفاق افتاده را به مادر کودک دیگر بگویید. امید است که ان ﭘدر ومادر نیزمثل شما عمل کنند.

سوال مهم دیگری که مطرح است ان است که در چه موارد  و زمانهایی است که باید نسبت به چنین مسایلی همچون مثال فوق نگران شویم؟ 
اگر کودکی برخلاف میل خود و به اجبار در چنین موقعیتی قرار گرفته باشد
 اگر فاصله سنی بین بچه هایی که با هم برهنه شده اند بیش ازچهارتا ﭘنج سال باشد چرا که درچنین شرایطی بچه بزرگتر میتواند باقدرت بیشترخود از بچه کوچکترسوءاستفاده کند
واگر احساس میکنید که کودک شما گوشه گیرشده و یا زیاد گریه می کند و یا رفتارش بعد از این اتفاق بطور چشمگیری عوض شده است.
درچنین مواردی ممکن است به کمک تخصصی نیاز داشته باشید تا بتوانید احساسات خود و کودکتان را بررسی کنید.

اگر بعد از چنین حادثه ای کودک شما نخواهد به حرف شما گوش دهد و یا نسبت به حرف زدن با شما بی میل باشد چه باید کرد؟

ممکن است روحیه فرزند شما بسیار حساس بوده ونخواهد درباره چنین حوادثی با شما صحبت کند. این مساله کاملا طبیعی است که کودکان زمانی که می خواهند درمورد موضوعات با محتوای جنسی صحبت کنند خجالت بکشند. بویژه اگر احساس کنند که کار اشتباهی انجام داده اند. دربرخی موارد کودک ممکن است بلد نباشد چگونه سردرگمی خود ناشی ازچنین موضوعاتی را از طریق کلامی بازگو کند.

به احساسات شکننده فرزند خود احترام بگذارید و این را بدانید که چه به شما توجه نشان دهد چه نشان ندهد نقش شما این است که حتما اطلاعات مربوط را در اختیار او قرار بدهید. اگر از گوش دادن به شما امتناع میکند یا  از پیش شما می رود به او بگویید برایش کتابی می گذارید که اگر خواست می تواند به آن نگاهی بیاندازد. کودکان بزرگتر بیشتر این روش را می ﭙسندند مخصوصا وقتی میخواهید درباره جنس مخالف به آنها اموزش دهید. به فرزندتان فرصت دهید و فضای خصوصی لازم را در اختیار او قرار دهید تا بتواند این اطلاعات را هضم کند. بعد از چند روز با لحنی جدی ببرسید که آیا به کتاب و اطلاعاتی که در اختیارش قرارداده اید نگاه کرده و آیا سوالی دارد ؟

نکته مهم دیگری که باید در خاتمه این بحث به آن ﭘرداخت اینست که کودکان همانند بالغین موجودات جنسی اند ولی هنوز مانند آنها ظرفیت درک پیچیدگی مسایل جنسی و بیان احساسات شدید جنسی را  ندارند و ممکن است از دیدن بدن برهنه افراد بالغ چه همجنس و چه جنس مخالف به هیجان بیایند یا سردرگم شوند . لذا توجه به این نکته ضروریست که اگر با کودک جنس مخالف خودتان حمام می کنید  و او انقدر به بدن برهنه شما خیره شده که احساس ناراحتی میکنید وقت آن رسیده که هردو حدود خود راحفظ کنید و شایسته است که بدن خود را بپوشانید.

ما با اینکار به فرزاندانمان می آموزیم که چگونه رفتار کنند و حد و مرز خود را به انها نشان می دهیم. ﭙوشاندن بدن نشانه احترامی است که برای بدن خود قائل هستیم. همانطور که کودکان از والدین خود می اموزند والدین نیز باید به نشانه های فرزندان خود توجه کنند و در مقابل نیاز انها برای داشتن فضای خصوصی ﭙاسخ مناسبی از خود نشان دهند.

دکتر محمدرضا صدرعاملی، فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان
مجله پزشکی مادر

پر بیننده ترین اخبار

  1. روز
  2. هفته
  3. ماه


پر بیننده ترین اخبار (2)

  1. روز
  2. هفته
  3. ماه
©2017 شرط مهم سلامت یک جامعه توانمندی مردم در جستجو، دریافت و به کار گیری اطلاعات سلامت است، مجله پزشکی مادر، شریک سلامت جامعه ایرانی است.

Please publish modules in offcanvas position.